مقدمه: دیابت قندی یکی از مهم‌ترین بیماری‌های غیرواگیر در جهان است و کیفیت اطلاعات سلامت منتشرشده در رسانه‌ها می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر رفتارهای خودمراقبتی، تصمیم‌گیری و پیامدهای سلامت بیماران داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان همخوانی خبرهای مرتبط با بیماری دیابت قندی منتشرشده در دو رسانه پرمخاطب ایرانی «همشهری آنلاین» و «سلامت‌نیوز» با سنجه‌های استاندارد کیفیت خبرهای سلامت انجام شد.

روش‌ها: این مطالعه با روش تحلیل محتوای هدایت‌شده بر روی ۱۱۲ خبر مرتبط با دیابت (۴۳ خبر از همشهری آنلاین و ۶۹ خبر از سلامت‌نیوز) منتشرشده در بازه زمانی اول فروردین تا پایان مهر ۱۴۰۳ انجام شد. کیفیت هر خبر با استفاده از ابزار استاندارد و اعتبارسنجی‌شده ارزیابی کیفیت خبرهای سلامت آشورخانی و همکاران سنجیده شد. امتیازهای کمی محاسبه گردید و تحلیل مضمون کیفی با نرم‌افزار مکس کیو دا صورت گرفت که منجر به استخراج ۲۴۱۱ کد اولیه و سازماندهی آن‌ها در طبقات اصلی و فرعی شد.

یافته‌ها: میانگین کلی امتیاز کیفیت اخبار ۰٫۹۷ از ۲ (معادل ۴۸٫۵ درصد از حداکثر امتیاز قابل کسب) بود که نشان‌دهنده فاصله قابل‌توجه با استانداردهای مطلوب روزنامه‌نگاری سلامت مبتنی بر شواهد است. میانگین امتیاز سلامت‌نیوز (۰٫۹۹) اندکی بالاتر از همشهری آنلاین (۰٫۹۴) بود. بالاترین امتیازها به سنجه‌های «همخوانی با نتایج سایر مطالعات» (۱٫۴۲) و «کاربردپذیری» (۱٫۲۳) و پایین‌ترین امتیازها به سنجه‌های «گزینه‌های درمانی» (۰٫۳۸) و «موجودی/دسترس‌پذیری» (۰٫۵۰) اختصاص داشت. تنها در ۴٫۵ درصد اخبار به تضاد منافع اشاره شده بود. تیترهای اغراق‌آمیز یا کلیک‌بیت در ۳۳ درصد اخبار همشهری آنلاین و ۱۳ درصد اخبار سلامت‌نیوز مشاهده شد. تحلیل کیفی چهار مضمون اصلی شامل اعتبار علمی خبر، شفافیت اطلاعات، کاربردپذیری پیام سلامت و اغراق رسانه‌ای را آشکار ساخت. همشهری آنلاین عمدتاً دیابت را در چارچوب فردی-رفتاری و سلامت‌نیوز بیشتر در چارچوب سلامت عمومی و سیاستی بازنمایی کرده بود.

نتیجه‌گیری: علی‌رغم پیشرفت نسبی نسبت به مطالعات پیشین ایرانی، کیفیت اخبار دیابت در رسانه‌های فارسی‌زبان مورد بررسی همچنان پایین‌تر از استانداردهای بین‌المللی روزنامه‌نگاری سلامت مبتنی بر شواهد است. ضعف‌های اصلی شامل عدم شفافیت در تضاد منافع، پوشش ناکافی هزینه‌ها و دسترسی به درمان، اشاره محدود به محدودیت‌های پژوهش و استفاده مکرر از تیترهای اغراق‌آمیز بود. آموزش تخصصی خبرنگاران سلامت، تدوین راهنماهای ملی تولید اخبار سلامت، ایجاد سامانه‌های مستقل ارزیابی کیفیت و تقویت همکاری میان پژوهشگران و رسانه‌ها برای ارتقای کیفیت روزنامه‌نگاری سلامت در ایران پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها: روزنامه‌نگاری سلامت؛ دیابت قندی؛ کیفیت خبر؛ گزارشگری مبتنی بر شواهد؛ تحلیل محتوا؛ ایران؛ ارتباطات سلامت؛ اینفودمی