روابط عمومی دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران؛ ششمین روز از مردادماه، سالن کنفرانس زنده یاد دکتر صدقیانی، میزبان دومین نشست اعتباربخشی موسسه‌ای بود؛ نشستی که می‌توان آن را «گذر از خودارزیابی درونی به آمادگی برای ارزیابی بیرونی» نامید.

این جلسه با حضور مسئولان، رابطین و اعضای کمیته اعتباربخشی دانشکده در همه حوزه‌ها اعم از اعضای هیأت علمی و کارکنان برگزار شد تا ضمن مرور دستاوردهای نخستین نشست، چارچوب نهایی آماده‌سازی برای ارزیابی‌های پیش‌رو ترسیم شود. نخستین نشست این سلسله‌جلسات، نقطه‌عطفی در خودارزیابی درونی و آشنایی با استانداردهای ابلاغی وزارت بهداشت بود؛ اکنون نوبت به عملیاتی‌سازی استانداردها و ارائه شواهد و مستندات رسیده است.

دکتر لیلا نعمتی، معاون آموزشی دانشکده و مدیر اعتباربخشی، در این نشست با مرور گزارش اعتباربخشی سال‌های اخیر، بر این نکته تأکید کرد رویکرد جدید نشان می‌دهد که اعتباربخشی در نگاه متولیان، فرایندی جزیره‌ای نیست؛ بلکه آینه‌ای تمام‌نما از عملکرد نظام دانشگاهی به‌شمار می‌رود.

یکی از محورهای کلیدی نشست، تشریح فرآیند ارزیابی میدانی بود. بر اساس اعلام دکتر نعمتی، برخی از مراکز و معاونت‌های دانشکده قطعاً مورد بازدید حضوری قرار خواهند گرفت، اما دانشکده‌ها به‌صورت تصادفی برای بازدید انتخاب می‌شوند. این رویکرد تصادفی‌سازی، پیام روشنی برای تمامی واحدها دارد: همه واحدها باید در بالاترین سطح آمادگی و کیفیت باشند.

شاید مهم‌ترین پیام نشست، تأکید بر ماهیت مستندات بود. دکتر نعمتی صراحتاً اعلام کرد که مستندات ارائه‌شده باید نشان‌دهنده حرکت دانشکده در مسیر اهداف و اسناد بالادستی باشد. این به‌معنای گذار از نگاه صرفاً فرمالیستی به مستندسازی است؛ ارزیابان به دنبال شواهدی هستند که گام‌های عملی دانشکده در تحقق چشم‌اندازهای کلان نظام آموزش عالی کشور را به تصویر بکشد. در این راستا، پوشش و همکاری کامل واحدهای دانشگاه در حوزه‌های مختلف نیز مورد تأکید قرار گرفت.

در ادامه نشست، خانم شکارچی، عضو کمیته اعتباربخشی در حوزه ریاست، به تشریح استانداردهای اعتباربخشی در هر حوزه پرداخت و بر لزوم مطابقت کامل این استانداردها با برنامه استراتژیک دانشگاه تأکید کرد. این نکته، حلقه گم‌شده بسیاری از تلاش‌های پیشین را تکمیل می‌کند: برنامه استراتژیک دیگر سندی آرمانی و بالادستی نیست، بلکه مبنای عملیاتی سنجش عملکرد دانشکده‌ها محسوب می‌شود. به عبارت دیگر، ارزیابان به دنبال پاسخی برای این پرسش خواهند بود که «آیا آنچه در برنامه استراتژیک دانشگاه ترسیم شده، در عمل و در مستندات دانشکده قابل مشاهده است؟»

اگر نخستین نشست اعتباربخشی موسسه‌ای در این دانشکده، نقطه‌عطف خودشناسی بود؛ نشست ششم مرداد را باید نقطه‌عطف اجرایی‌سازی نامید. دکتر نعمتی در نخستین نشست، اعتباربخشی را دیگر یک روال اداری نیست؛ بلکه یکی از مهمترین برنامه‌های راهبردی دانشگاه معرفی کرده بود. اکنون، این رویکرد راهبردی در قالب دستورالعمل‌های عملیاتیِ عینی – از الزام به ارائه لینک فعال تا تأکید بر هم‌راستایی با اسناد بالادستی – تجلی یافته است.

از مجموع نکات مطرح‌شده در این نشست می‌توان سه روند راهبردی را استخراج کرد:

نخست، گذار از خودارزیابی درونی به آمادگی برای ارزیابی بیرونی است. نخستین جلسه بر خودشناسی و آشنایی با استانداردها متمرکز بود؛ این جلسه اما بر ارائه شواهد و مستنداتِ قابل راستی‌آزمایی تأکید دارد.

دوم، شفافیت و قابلیت راستی‌آزمایی به عنوان یک اصل غیرقابل‌اجتناب در مستندسازی مطرح شده است. الزام به ارائه پیوند فعال به‌جای تصویر، گامی در جهت مستندسازی پویا و جلوگیری از ارائه اطلاعات سطحی و غیرقابل‌بررسی است.

سوم، اصل عدم قطعیت در بازدیدها (انتخاب تصادفی دانشکده‌ها) پیام روشنی دارد: همه واحدها باید خود را برای ارزیابی آماده نگه دارند و هیچ واحدی نمی‌تواند با اتکا به تصور مصونیت از بازدید، از استانداردسازی فاصله بگیرد.

نکته حائز اهمیت آنکه در نخستین نشست، دکتر خدیجه مولایی، مسئول اعتباربخشی دانشکده، بر لزوم بازنگری در فرآیندهای آموزشی، پژوهشی، دانشجویی، اداری و مدیریتی تأکید کرده و نتیجه این فرآیند را «تصویری شفاف از جایگاه واقعی دانشکده در نظام آموزش عالی کشور» دانسته بود. اکنون با تأکید بر «یکسان‌سازی مستندات» و «هم‌راستایی با اسناد بالادستی»، این تصویر شفاف نه تنها از کیفیت عملکرد، بلکه از انسجام و هماهنگی درونی دانشکده نیز حکایت خواهد کرد.

آنچه در این نشست رقم خورد، صرفاً یک جلسه هماهنگی اداری نبود؛ ترسیم نقشه‌راهی بود برای اعتباربخشی اثربخش؛ مسیری که اگر با جدیت طی شود، دانشکده را از یک واحد آموزشی صرف به نظامی پویا، پاسخگو و هم‌راستا با اهداف کلان نظام سلامت و آموزش عالی کشور تبدیل خواهد کرد.